Thiếu Máu Cơ Tim: Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Phòng Ngừa

Thiếu máu cơ tim là một bệnh lý tim mạch nguy hiểm, có thể gây ra nhồi máu cơ tim, suy tim và tử vong. Bệnh xảy ra khi lưu lượng máu đến tim bị giảm do sự tắc nghẽn của động mạch vành, làm cho cơ tim không nhận đủ oxy và dinh dưỡng. Cùng nhau tìm hiểu trong bài viết này để giúp bạn hiểu rõ hơn về nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa bệnh thiếu máu cơ tim.

Thiếu máu cơ tim là gì?

Thiếu máu cơ tim là một bệnh lý nguy hiểm, có thể gây ra nhồi máu cơ tim, suy tim và nguy hiểm nhất là tử vong. Bệnh xảy ra khi lượng máu đến tim bị suy giảm do sự hẹp hoặc bít của các mạch máu nuôi tim (gọi là động mạch vành). Khi đó, cơ tim không được cấp đủ oxy và chất dinh dưỡng để duy trì hoạt động.

Thiếu máu cơ tim có thể biểu hiện bằng triệu chứng đau thắt ngực hoặc không có triệu chứng rõ ràng. Đau thắt ngực thường xuất hiện khi người bệnh gắng sức hoặc phấn khích. Ngoài ra, phụ nữ, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh tiểu đường có thể có các triệu chứng khác như đau cổ, hàm, vai, cánh tay, khó thở, buồn nôn, ói mửa, đổ mồ hôi và mệt mỏi.

Thiếu máu cơ tim có nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng chủ yếu là do xơ vữa động mạch vành. Cùng tìm hiểu nguyên nhân này nhé.

Nguyên nhân gây thiếu máu cơ tim

Động mạch vành là các mạch máu cung cấp máu cho quả tim. Khi các động mạch này bị hẹp hoặc tắc nghẽn do các mảng xơ vữa (là các tế bào mỡ, cholesterol, canxi và các chất khác) tích tụ trên thành mạch, lưu lượng máu đến tim sẽ bị giảm. Điều này gây ra thiếu máu cơ tim, khiến cho cơ tim không có đủ oxy để hoạt động.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ bị thiếu máu cơ tim, bao gồm:

• Tuổi cao: người cao tuổi có khả năng cao hơn bị xơ vữa động mạch vành
• Giới tính: nam giới có nguy cơ cao hơn phụ nữ trước tuổi mãn kinh
• Hút thuốc lá: thuốc lá làm hại các mạch máu và làm tăng khả năng bị xơ vữa
• Béo phì: thừa cân gây áp lực lên tim và làm tăng cholesterol trong máu
• Đái tháo đường: đường cao trong máu làm hại các mạch máu và làm tăng khả năng bị xơ vữa
• Rối loạn lipid máu: cholesterol cao hoặc triglyceride cao trong máu làm tăng khả năng bị xơ vữa
• Tăng huyết áp: huyết áp cao làm hại các mạch máu và làm tăng khả năng bị xơ vữa
• Lối sống ít vận động: thiếu hoạt động thể chất làm giảm khả năng tuần hoàn máu và làm tăng các yếu tố nguy cơ khác

Triệu chứng của thiếu máu cơ tim

Triệu chứng thiếu máu cơ tim thường xuất hiện khi người bệnh hoạt động gắng sức, phấn khích hoặc gặp lạnh. Triệu chứng điển hình nhất của bệnh là đau thắt ngực, có thể lan ra cổ, hàm, vai hoặc cánh tay trái. Cơn đau thường kéo dài từ 3 đến 15 phút và đỡ khi nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc nitroglycerin.

Tuy nhiên, không phải ai bị thiếu máu cơ tim cũng có triệu chứng rõ ràng. Một số người có thể không có bất kỳ dấu hiệu hay triệu chứng nào (gọi là thiếu máu cơ tim thầm lặng). Một số người khác, đặc biệt là phụ nữ, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh tiểu đường có thể có các triệu chứng khác như:

• Nhịp tim nhanh
• Khó thở khi tập luyện hoặc hoạt động thể chất
• Buồn nôn và ói mửa
• Đau cổ hoặc hàm
• Đau vai hoặc cánh tay
• Đổ mồ hôi
• Mệt mỏi

Ngoài ra, trong một số trường hợp nghiêm trọng, thiếu máu cơ tim có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim, khiến cho một phần của quả tim bị hoại tử do không được nuôi dưỡng. Nhồi máu cơ tim là một tình trạng khẩn cấp y tế, có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Các dấu hiệu của nhồi máu cơ tim bao gồm:

• Đau ngực dữ dội hoặc kéo dài hơn 15 phút
• Da sần sùi hoặc tái mét
• Buồn nôn hoặc ói mửa
• Thở nhanh hoặc thở gấp
• Hôn mê hoặc ngất xỉu

Khi xuất hiện các dấu hiệu này, bạn nên gọi điện thoại khẩn cấp 115 để được chuyển đến bệnh viện gần nhất.

Cách phòng ngừa thiếu máu cơ tim

Để phòng ngừa thiếu máu cơ tim, bạn nên áp dụng các biện pháp sau:

• Kiểm soát các yếu tố nguy cơ như cholesterol cao, đường cao trong máu, huyết áp cao hay béo phì
• Bỏ thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc lá
• Tập luyện thể dục thường xuyên theo sự chỉ dẫn của bác sĩ
• Ăn uống lành mạnh, hạn chế chất béo động vật, chất béo trans, muối và đường
• Giảm căng thẳng và áp lực trong cuộc sống
• Thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu của bệnh

Ngoài ra, bạn nên tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ về việc sử dụng các loại thuốc điều trị cho bệnh thiếu máu cơ tim.

Một số loại thuốc thông dụng bao gồm:

• Thuốc nitroglycerin: giúp giãn rộng các mạch máu và giảm triệu chứng đau ngực
• Thuốc chống kết tập tiểu cầu (aspirin): giúp ức chế quá trình đông máu và ngăn ngừa hình thành huyết khối trong các mạch vành
• Thuốc giảm cholesterol (statin): giúp giảm cholesterol trong máu và ức chế quá trình xơ vữa động mạch
• Thuốc giãn mạch (beta-blocker): giúp giảm nhịp tim và áp lực lên tim
• Thuốc ổn định nhịp tim (calcium-channel blocker):

Biện pháp chẩn đoán thiếu máu cơ tim

Để chẩn đoán thiếu máu cơ tim, bác sĩ sẽ dựa vào các thông tin sau:

• Lịch sử bệnh lý và khám lâm sàng: bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng, các yếu tố nguy cơ, các bệnh lý liên quan và khám thể lực cho bạn
• Đo điện tim (ECG): là phương pháp ghi lại hoạt động điện của tim, giúp phát hiện các dấu hiệu của thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim
• Xét nghiệm máu: là phương pháp đo các chỉ số máu như cholesterol, đường huyết, huyết áp và các enzym tim, giúp xác định nguy cơ và mức độ thiếu máu cơ tim
• Thử thách tim: là phương pháp kiểm tra chức năng tim khi gắng sức hoặc dùng thuốc kích thích tim, giúp phát hiện các vùng thiếu máu cơ tim
• Chụp cắt lớp vi tính (CT) tim: là phương pháp chụp ảnh chi tiết của tim và các mạch máu xung quanh, giúp đánh giá mức độ xơ vữa và hẹp mạch vành
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) tim: là phương pháp chụp ảnh chi tiết của tim và các mạch máu xung quanh bằng từ trường và sóng vô tuyến, giúp đánh giá chức năng và cấu trúc của tim
• Nội soi tim: là phương pháp chèn một ống nhỏ có camera vào một mạch máu ở tay hoặc đùi và đưa đến tim, giúp quan sát trực tiếp các mạch vành và xác định vị trí tắc nghẽn

Biện pháp điều trị thiếu máu cơ tim

Điều trị thiếu máu cơ tim có thể bao gồm:

• Điều trị nội khoa: bao gồm việc dùng các loại thuốc như nitroglycerin, aspirin, statin, beta-blocker, calcium-channel blocker hoặc thuốc chống đông máu để giảm triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng và cải thiện chức năng tim
• Điều trị can thiệp: bao gồm việc dùng các kỹ thuật như nội soi tim kết hợp nới rộng mạch vành (PCI) hoặc ghép mạch vành (CABG) để khôi phục lưu lượng máu cho tim. PCI là kỹ thuật dùng một ống nhỏ có bóng bay để nới rộng lòng mạch vành bị hẹp hoặc tắc nghẽn. CABG là kỹ thuật dùng một mạch máu khác để ghép vào vùng mạch vành bị hẹp hoặc tắc nghẽn để tạo ra một con đường mới cho máu lưu thông.
• Điều trị phẫu thuật: trong một số trường hợp nghiêm trọng hoặc không thể can thiệp được, có thể cần thực hiện phẫu thuật thay thế van tim hoặc cấy ghép tim để khắc phục tình trạng suy giảm chức năng của tim

Tùy vào từng trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ quyết định biện pháp điều trị phù hợp cho bạn.

Thiếu máu cơ tim là một bệnh lý nguy hiểm, bệnh xảy ra khi lưu lượng máu đến tim bị giảm do sự tắc nghẽn của động mạch vành.Có thể biểu hiện bằng triệu chứng đau thắt ngực hoặc không có triệu chứng rõ ràng. Để phòng ngừa bệnh, bạn nên kiểm soát các yếu tố nguy cơ, bỏ thuốc lá, tập luyện thể dục, ăn uống lành mạnh và kiểm tra sức khỏe định kỳ.