Tháp Dinh Dưỡng Cho Bà Mẹ Sau Sinh Có Vai Trò Quan Trọng Như Thế Nào?

Trong giai đoạn sau sinh – nuôi con bú, chế độ dinh dưỡng của người mẹ có ảnh hưởng lớn tới sức khỏe của cả mẹ và trẻ. Cụ thể, chế độ dinh dưỡng tốt giúp mẹ có đủ sữa nuôi con. Vì vậy, mẹ sau sinh cần có một chế độ dinh dưỡng hợp lý, kết hợp với vận động, nghỉ ngơi khoa học và có tâm lý thoải mái.Tháp dinh dưỡng cho bà mẹ sau sinh và cho con bú mang lại nhiều lợi ích. Vậy cùng tìm hiểu về tháp dinh dưỡng cho mẹ sau sinh ngay sau đây nhé!

Tháp dinh dưỡng của mẹ sau sinh có vai trò ra sao?

Theo Tổ chức Y tế thế giới, nên cho trẻ bú sớm trong vòng 1 giờ sau sinh và nuôi trẻ hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu, sau đó cho trẻ ăn bổ sung từ khi được tròn 6 tháng, kết hợp với bú sữa mẹ tới khi trẻ được 24 tháng tuổi. Việc cung cấp đủ năng lượng và chất dinh dưỡng cần thiết cho người mẹ sẽ giúp phòng ngừa bệnh tật tốt nhất cho bé.

Dù ở bất kỳ độ tuổi nào thì vấn đề về dinh dưỡng cũng luôn là một trong những yếu tố quan trọng với sức khỏe của con người. Mô hình tháp dinh dưỡng cho thấy được những nhóm thực phẩm nào cần bổ sung nhiều, nhóm thực phẩm nào nên hạn chế:

• Tháp dinh dưỡng diễn tả một mô hình ăn uống có cấu trúc tương tự như kim tự tháp. Trong mô hình này sẽ được chia thành 5-6 tầng, tương ứng đó là 5 hay 6 nhóm thực phẩm cần bổ sung mỗi ngày. Phần đáy tháp sẽ rộng nhất thể hiện cho nhóm thực phẩm cần thiết nhất của cơ thể, khi lên cao sẽ hẹp dần đến phần chóp nhỏ nhất thể hiện cho nhóm thực phẩm không nên ăn nhiều.
• Trong tháp dinh dưỡng cho mẹ sau sinh, cần đáp ứng được những dưỡng chất quan trọng với liều lượng phù hợp cho cơ thể. Mẹ sau sinh có thể theo dõi tháp để có thể chọn lựa được thực phẩm và cách ăn uống chính xác.
• Trong giai đoạn sau sinh và đang cho con bú, chế độ dinh dưỡng tốt của mẹ sẽ đảm bảo có đủ sữa nuôi con. Nhu cầu dinh dưỡng của mẹ khá cao do sau sinh người mẹ đã mất đi rất nhiều năng lượng, sau đó các chất dinh dưỡng lại được huy động để sản xuất sữa. Vì vậy, thời kỳ đang cho con bú nhu cầu dinh dưỡng của mẹ còn cao hơn so với thời kỳ thai nghén.

Phân tích tháp dinh dưỡng cho mẹ sau sinh

Tháp dinh dưỡng của Bộ Y tế cung cấp thông tin toàn diện về chế độ ăn uống của mẹ sau sinh đang cho con bú. Sau đây là phân tích nhu cầu dinh dưỡng và tháp dinh dưỡng mẹ sau sinh để các mẹ tham khảo:

Nhu cầu về năng lượng

Nhu cầu năng lượng của bà mẹ cho con bú có thể lớn hơn 500Kcal so với khi không mang thai. Với những mẹ không được cung cấp đủ dinh dưỡng trước và trong khi mang thai thì cần bổ sung nhiều dinh dưỡng hơn trong thời kỳ cho con bú. Mẹ cho con bú nên bổ sung đa dạng các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe để bù lại lượng dưỡng chất bị thiếu hụt.

Nhu cầu năng lượng của phụ nữ đang cho con bú cũng phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và thể chất của mỗi người trong thai kỳ. Nếu người mẹ được chăm sóc trong thời kỳ mang thai, dinh dưỡng đầy đủ, tăng cân khoảng 10 – 12kg thì lượng thức ăn mỗi ngày cần cung cấp khoảng 1550 – 2260 Kcal.

 Nhu cầu về các chất dinh dưỡng thiết yếu

• Tinh bột Thực phẩm trong nhóm tinh bột không chỉ cung cấp năng lượng mà còn cả vitamin, chất xơ và các khoáng chất khác giúp cơ thể vận động tốt. Những thực phẩm giàu tinh bột thường thấy phải kể đến như: Gạo, bắp, khoai, những sản phẩm từ gạo như bún, mì, bánh mì, ngũ cốc nguyên hạt,… Chế  độ dinh dưỡng giàu tinh bột cần nhiều hơn so với người bình thường, người mẹ cần ăn đủ 14,5 đơn vị ngũ cốc mỗi ngày.

• Chất béo Trong tháp dinh dưỡng cho bà mẹ sau sinh, nhu cầu về chất béo vẫn sẽ cao hơn người bình thường. Lượng chất béo cần cung cấp cho bà mẹ sau sinh và đang cho con bú chiếm khoảng 20-30% năng lượng khẩu phần ăn. Nên sử dụng các loại chất béo có nhiều các acid béo không no nhiều nối đôi như DHA, EPA, N3, N6 thường có nhiều trong dầu thực vật, dầu cá, mỡ cá,… Cứ 1g chất béo sẽ cung cấp khoảng 9Kcal.

• Vitamin và khoáng chất Các vitamin và khoáng chất là hai chất rất cần thiết cho các bà mẹ sau sinh và đang cho con bú. Trong vòng 1 tháng đầu sau sinh, bà mẹ cần được bổ sung vitamin A (viên 200.000 đơn vị). Điều này cung cấp lượng vitamin A cần thiết trong sữa cho con. Bên cạnh đó, mẹ nên bổ sung bằng các thực phẩm tự nhiên trong bữa ăn hàng ngày như rau củ quả (≥400g trái cây, rau củ/ngày) để bổ sung vitamin và chất xơ. Trong một số trường hợp cần thiết, mẹ cần tuân thủ chỉ định của thầy thuốc bổ sung các vitamin và khoáng chất; đặc biệt là sắt, kẽm, vitamin D và canxi.

• Chất đạm Chất đạm là thành phần cơ bản của các vật chất sống, tham gia vào thành phần cấu tạo nên tế bào. Chất đạm là thành phần quan trọng của các hormon, các enzym tham gia quá trình sản xuất kháng thể. Loại chất này cũng tham gia vào hoạt động điều hòa chuyển hoá, duy trì cân bằng dịch thể. Ngoài ra, đạm còn có vai trò quan trọng trong vận chuyển các chất dinh dưỡng qua thành ruột vào máu và từ máu đến các mô của cơ thể và qua màng tế bào. Bữa ăn của mẹ sau sinh cần phối hợp giữa đạm động vật và đạm thực vật. Các thực phẩm cung cấp đạm động vật bao gồm thịt, cá, trứng, sữa, tôm, cua, thủy hải sản… Các thực phẩm cung cấp đạm thực vật bao gồm đậu tương, đậu xanh, các loại đậu khác và vừng lạc. Nhu cầu khuyến nghị chất đạm ở bà mẹ cho con bú là 60 – 80g/ngày.
• Nước Để mẹ sau sinh có thể sản xuất đủ sữa nuôi con bú, thì mẹ cần uống đủ nước. Trung bình mỗi ngày mẹ cần uống khoảng 2-2,5 lít nước từ nước lọc, nước canh, các loại nước lá lợi sữa hoặc nước canh.

Một số lưu ý quan trọng khi chăm sóc dinh dưỡng cho mẹ sau sinh

• Không kiêng khem quá mức trong thời kỳ mẹ đang cho con bú. Các bà mẹ không nên chủ động ăn kiêng trong giai đoạn này. Vì mẹ sẽ cần nhiều năng lượng hơn bình thường để đáp ứng nhu cầu và tạo đủ sữa cho con bú.
• Chọn lựa thực phẩm tươi ngon, đảm bảo an toàn vệ sinh. Hạn chế ăn các thức ăn có nhiều gia vị và không ăn các thức ăn dễ ôi thiu, hoặc nghi ngờ ôi thiu vì dễ gây ngộ độc cho cả mẹ và bé.
• Có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, không lo lắng, buồn phiền, mất ngủ, giữ tinh thần lạc quan, thoải mái.
• Thận trọng khi sử dụng thuốc trong thời kỳ cho con bú, đặc biệt là thuốc kháng sinh, thuốc nội tiết tố hay các thuốc tác động lên hệ thần kinh của mẹ.
• Mẹ nên tránh uống rượu, uống các chất có chứa caffeine, tránh hút thuốc và các chất kích thích khi đang cho con bú.
• Mẹ sau khi ăn một loại thực phẩm nào cũng nên theo dõi phản ứng của bé vì có thể chúng khiến bé dị ứng với các biểu hiện như bú kém, tiêu chảy, khó tiêu, nổi mẩn đỏ, sưng mắt, sưng môi, chảy nước mũi, nôn trớ,… Các loại thực phẩm dễ gây dị ứng gồm sữa bò, thịt bò, trứng, sò, tôm, cua,.

Hi vọng với tháp dinh dưỡng của mẹ sau sinh các bà mẹ nuôi con bú sẽ áp dụng được chế độ dinh dưỡng thật tốt. Việc áp dụng một chế độ ăn khoa học sẽ giúp cơ thể người mẹ sau sinh nhanh chóng hồi phục và tăng cường sự phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn trí não ở trẻ.